فلسفه جدید

«فلسفه هیوم» منتشر شد

تیغ نقد بر ‌جان پیش‌فرض‌های هزارساله‌

اخبار اندیشهکتاب هیوم نشان می‌دهد که هیوم چگونه با رد نظریه‌های انتزاعی «قرارداد اجتماعی»، سیاست را بر پایه‌ی فایده‌مندی و واقعیت‌های تاریخی بنا می‌کند. بخش مربوط به «قوانین ملت‌ها» تصویری روشن از نگاه واقع‌گرایانه‌ی هیوم به نظم جهانی ارائه می‌دهد.

غلامرضا کاشی در نشست «زیست ارتباطی در جهان معاصر»

ایران در حال زایمان تاریخی / در حال گذار به صورت‌بندی تازه‌ای از اجتماع سیاسی هستیم / رسانه شرط ظهور مدرنیته

اخبار اندیشهچهارمین نشست از سلسله نشست‌های «زیست ارتباطی در جهان معاصر» با سخنرانی غلامرضا کاشی، عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، در سالن دفاع دکتری دانشکده ارتباطات این دانشگاه برگزار شد. 

به زودی منتشر می‌شود

منطق سیاسی و بازسازی عقلانیت حکمرانی در سنت اسلامی

اخبار اندیشهکتاب «منطق سیاست و سیاست منطقی» اثر بهرام دلیر را می‌توان تلاشی روشمند و نوآورانه در جهت بازخوانی نسبت میان منطق صوری و امر سیاسی در سنت فکری اسلامی دانست.

واکاوی اندیشه‌های هانری کربن در نشست نقد کتاب «اسلام ایرانی» در دانشگاه تهران

هرمنوتیک هایدگری و تشیع دو رکن اساسی اندیشه کربن / کربن چگونه پیوند حکمت باستان و تشیع را کشف کرد؟ / افشای راز اسلام ایرانی

اخبار اندیشهانشاءالله رحمتی گفت:«کربن بسیار متعهدانه با تاریخ برخورد می‌کند. خودش می‌گوید: «من فیلسوف مستشرقم»؛ یعنی فیلسوف شرق‌شناس هستم.بعد توضیح می‌دهد که کار ما فیلسوفان شرق‌شناس دشوارتر است. زیرا فیلسوفان معمولی با متون حاضر و آماده مواجه‌اند که تاریخ مشخصی دارند، اما کسی که فیلسوف شرق‌شناس است، ابتدا باید متنی را که می‌خواهد روی آن کار کند، شناسایی کند، تصحیح انتقادی انجام دهد، مقدمه بنویسد، منتشر کند و سپس درباره آن پژوهش کند.»

حمید قلی‌پور ویژگی‌های فلسفه روسیه را تشریح کرد

فلسفه در اسارت سرمایه داری / خصیصه فلسفه روسی، کاربست ایده‌های فلسفی در واقعیت اجتماعی

اخبار اندیشهقلی‌پور معتقد است: امروزه متأسفانه در سراسر جهان فلسفه به اسارت درآمده و این اسارت به نفع نظم موجود یعنی سرمایه‌داری است که محصول تصمیم کاملاً سیاسی است. برخلاف شعارهای موجود در ایدئولوژی سرمایه‌دارانه و لیبرالی اعم از آزادی و برابری، بر این باورم که تک‌صدایی و عدم‌تنوع از مشخصه‌های فلسفه و به‌طور کلی زندگی بشر در نظم سرمایه‌داری است. گویی فلسفه را درون آکادمی‌ها حبس کرده‌اند، چشمانش را بسته‌اند تا واقعیت اجتماعی را نبیند و نتواند آن را تغییر دهد.

ساسان شکاری نویسنده «کانت و رهایی زبان‌بسته‌ها»

گوشت خواری یا گیاه خواری؛ فلاسفه کدام را تجویز می کنند؟ / فلسفه برای دفاع از حیوانات

اخبار اندیشهبه‌گفته شکاری: «بهترین شکل از رابطۀ انسان با حیوان، این است که حیاتِ طبیعی-غریزیِ آنان را حفظ کنیم، حینِ وقوعِ معضلاتِ جسمانی نظیرِ شکستگی به دادِ آنها برسیم، و به هیچ عنوان از آن‌ها کار نکشیم. خیرِ اعلی و صلحِ جاودان که کانت از آن سخن می‌گفت و آن را واپسین مرحله از تمدن قلمداد می‌نمود، بدون رهاییِ حیوانات از شرِ اسارتی که ما انسان‌ها مسئولِ آن هستیم، نمی‌گویم بی‌ارزش، اما ناقص است».

خانه اندیشمندان علوم انسانی، انجمن جامعه شناسی ایران و مرکز نشر دانشگاهی برگزار می کنند

نشست بررسی «نظریه های انقلاب تا تئوری های جنبش های اجتماعی»

اخبار اندیشهگروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان علوم انسانی، با همکاری گروه جامعه شناسی سیاسی انجمن جامعه شناسی ایران و مرکز نشر دانشگاهی نشست «از نظریه‌های انقلاب تا تئوری‌های جنبش‌های اجتماعی» (مروری بر آثار علمی منتشر شده در یک دهه اخیر) را بررسی می کنند.

دو سنت حکمی در تبیین سیدمحمدجواد بنی‌سعیدلنگرودی

سعادت در مواجهه و گفت و گوی علامه طباطبایی و توماس آکوئیناس/ مرز میان خوشبختی های اصیل و خوشی های گذرا

اخبار اندیشهبه‌گفته مولف: «تأکید من بر فلسفه غایت‌گرایانه از این جهت بود که نشان دهم انسان نباید خواسته‌های موقت، کوتاه‌مدت یا میانی را با مقصد نهایی زندگی اشتباه بگیرد. بسیاری از اهدافی که انسان عمر خود را صرف آن‌ها می‌کند، پس از تحقق، نشان می‌دهند که غایت نهایی نبوده‌اند و انسان تازه بعد از رسیدن به آن‌ها متوجه می‌شود که مطلوب عمیق‌تری در کار بوده است؛ اما ممکن است در آن زمان، فرصت و توان کافی برای حرکت به سوی آن مقصد اصلی باقی نمانده باشد».

باروت در جهان مدرن؛ چرا جنگ‌ها پیش از میدان نبرد در ذهن فیلسوفان آغاز می‌شوند؟

فروریختن تثلیث «خدا، اخلاق و حقیقت» در فلسفه غربی / نیهیلیسم نیچه‌ای موتور محرک جنگ‌های مدرن / عبور از توهمِ «مذاکره در دادگاه منصفانه ملل»

اخبار اندیشهجنگ مدرن صرفاً یک پدیده نظامی نیست. پشت سر جنگ مدرن، مبانی فلسفی، انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و حقوقی وجود دارد. اگر غرب جدید به سمت نیهیلیسم، مرگ حقیقت، مرگ اخلاق و حاکمیت اراده معطوف به قدرت حرکت کرده باشد، طبیعی است که در سیاست و جنگ نیز منطق قدرت بر منطق حق غلبه کند. در چنین عالمی، جامعه اسلامی اگر بخواهد از حق خود دفاع کند، باید هم حقیقت را بشناسد، هم قدرت تولید کند، هم علم را توسعه دهد، هم عقلانیت سیاسی داشته باشد، و هم تدبیر خود را ذیل فقاهت و ولایت سامان دهد.

یکصدویکمین شماره ماه‌نامه «اندیشه پویا» منتشر شد

سروش: هیچوقت ایدئولوگ نظام نبودم / کاشی: دوران ایدئولوژی به پایان رسیده / از آیزایا برلین تا عبدالکریم سروش

اخبار اندیشهیکصدویکمین شماره ماه‌نامه «اندیشه پویا» با عکس روی جلد از دکتر عبدالکریم سروش با تیتر «هیچ وقت ایدئولوگ نظام نبودم»، و یا گفت و گو با دکتر محمدجواد غلامرضا کاشی با تیتر دوران ایدئولوژی به پایان رسیده، منتشر شد.

احمد امیرخلیلی و تبیین ذهنیتِ پوپولیستی؛ تاملی بر کتاب «ترامپ و فیلسوفان»

شعار ماگا توسط ترامپ از منظر اسپینوزا یک بلاهت فریبنده است/ غیرفلسفی‌ترین سیاستمدار تاریخ در کلاس فلسفه / گروگان‌گیری افکار عمومی در «اقتصاد توجه»

اخبار اندیشهاحمد میرخلیلی، مترجم «ترامپ و فیلسوفان» اثر لارس اسوندسن، می‌گوید این کتاب جامع‌ترین تلاشی است که با استفاده از سنت فلسفه سیاسی، رفتار ترامپ و جنبش ماگا را به زبانی ساده و قابل‌فهم برای مخاطب عام صورت‌بندی می‌کند.

نمایشگاه اندیشه: ۱۴۰۵- نگاهی به کتاب ترامپ و فیلسوفان، نوشته لارس اسوندسن

شورش دائمی علیه عقل؛ بیگانگی ترامپیسم با خطاپذیری / ناسازگاری پوپولیسم و فلسفه

اخبار اندیشهدیدگاه ترامپ را می‌توان نوعی خودشیفتگی مبتنی بر تک‌انگاری پوپولیستی دانست که با خطاپذیری بیگانه است. در این نگاه منبع حقیقت شخص اوست و وفاداری به او جای عقلانیت، سازوکار قانونی و پیشرفت نهادی را می‌گیرد. به قول سنکا: «او در شورشی دائمی علیه عقل به سر می‌برد».

 رسول جعفریان و تبیین رویارویی نخعی و کسروی در باره مذهب و فلسفه سیاسی/ چهره گمنام فرهنگ نخعی

اخبار اندیشه اگر دین و سیاست، دو کلمه مترادف و دارای معنی واحد و «عینیت» هستند و مفهوم واحدی دارند، چرا «مکتب‌های سیاسی» در متن فلسفه یونانی و بشری و نخست در کتب ارسطو و افلاطون مطرح شده و جدایی از دین مورد بحث و اظهارنظرهای اختلاف‌برانگیز فلاسفه قدیم و جدید بوده است؟ آیا دین خدا تا حد ‌اندیشه‌های فلاسفه سیاسی و روش سیاستمداران بشری تنزل یافته است؟»

تفاوت رهبر شهید با دیگر حاکمان چیست؟

اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای فراتر از فقه سنتی / واقع‌گرایی منظومه‌وار

اخبار اندیشهبه‌باور مولف کتاب «اندیشه سیاسی آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای»، بررسی اندیشه سیاسی رهبر شهید از باب اندیشه حاکمی همچون دیگر حاکمان نیست. ایشان در جایی قرار گرفته بودند که بیشترین حد بهره‌مندی از لوازم اندیشه‌ورزی سیاسی را نصیب یک فرد می‌ساخت. فقه اکبر در برابر تفاسیر اقتدارگرا؛ چگونه کتاب جدید رستمی‌پور منظومه فکری رهبر انقلاب را رمزگشایی می‌کند؟ از فیلسوف حاکم تا واقع‌گرایی شبکه‌ای؛ چرا اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای فراتر از فقه سنتی است؟

نسبتِ فلسفه، ایدئولوژی و حاکمیت؛ اتهام تهی‌سازی مفاهیم تئوریسین همسو با جبهه پایداری

نقد تفکر مونیستیِ بیژن عبدالکریمی/ آکادمیسین‌ها نیز از زبانِ زهرآلودِ عبدالکریمی مصون نمانده‌اند / رویکرد بنیادگرایانه زیر نقاب هایدگر

اخبار اندیشهسروش و کدیور و دانشوران ایرانی همچون اهالیِ حلقه‌ی فرهیخته‌ی دیدگاهِ نو، با کنشگریِ بزرگانی چون حسین کمالی در غربتِ غرب، در کنارِ ملت و کشورشان ایستاده و تجاوزِ متجاوزان را محکوم کرده‌اند...ای کاش عبدالکریمی زحماتِ برادران آرش و آرشام رئیسی‌نژاد در پرتوافکنی عالمانه و نگرش راهبردی ایشان، بر انگیزه‌ها و ریشه‌های تجاوز و چگونگی مواجهه با دشمن را نیز مد نظر قرار می‌داد... وقتی ایشان خاتمی را نمی‌بیند، آنگاه معلوم است که؛ پیش چشمت داشتی شیشه‌ای کبود / زان جهت عالم کبودت می‌نمود!

مشروعیت عصر مدرن و نقد نظریه سکولاریزاسیون در فلسفه تاریخ

مروری بر مشروعیت عصر مدرن هانس بلومنبرگ / روشنگری، نسخه سکولارشده‌ی آخرت‌شناسی مسیحی / عقل مدرن چگونه از تله انقیاد گریخت؟

اخبار اندیشه نباید چنین پنداشت که بلومنبرگ خواهان احیای علم‏ گرایی روشنگری است. او را نباید قهرمان «عقل» در برابر چیزی دانست که گاهی‏ وقت‏ ها (به‏ نحو گمراه ‏کننده‌‏ای) «عقل ‏ناباوری هایدگری» نامیده می ‏شود. او به ‏درستی «تاریخ وجودِ» خودِ هایدگر را چونان قسمی الهیاتِ احیاشده اُکامی نقد می ‏کند، اما به همین میزان مخالف سرسخت این ایده است که عصر مدرن عصری است که «در آن عقل، و بنابراین رسالت طبیعی بشر، سرانجام دست بالا را می‏ یابد.‌»

نفرین باعث شکست تیم ملی شد؛ تحلیل های شناختی متناقض

اخبار اندیشهدر واقع آن‌ها هر اتفاقی را چنان تفسیر می‌کردند که به نفع جهان‌بینی و مرکزیت خودشان تمام شود...می‌گویند نرفتن تیم ملی ایران به دور بعد به دلیل نفرینی است که پشت آن‌ها بوده است. از تناقض رویکردشان به مسائل جهان و خودشان آدمی در حیرت می‌ماند؛ آفساید را نتیجهٔ کارما می‌دانند و بلاهایی را که بر سر خودشان آمده، جور دیگری تفسیر می‌کنند. به این فکر نمی‌کنند که اگر سازوکار جهان چنین دقیق بود، داغ کودکان و نوجوانان بی‌گناه مینابی و لامردی از شمال تا جنوب آمریکا را به آتش کشیده بود.

ماکیاولی آموزگار شر یا وطن پرست و دانشمند

اخبار اندیشهشرح اشتراوس بر دو اثر اصلی ماکیاولی، یعنی شهریار و گفتارها، از یک منظر، شرحی بدیع و در عین حال خلاف‌آمد است. به این مضامین ماکیاولیایی دقت کنید: شهریارانی که می‌خواهند به نحوی مطمئن، قلمروی حکمرانانی را تصاحب کنند، باید خانواده‌های آن حکمرانان را نابود سازند؛ سخاوت حقیقی مبتنی بر خسیس‌بودن در قبال اموال خویش و گشاده‌دستی در قبال آن چیزی است که به دیگران تعلق دارد؛ زخم‌ها را باید یکجا وارد آورد، چون هرچقدر که زخم‌ها کمتر چشیده شوند، درد کمتری خواهند داشت، در حالی که منافع را باید ذره ذره اهدا کرد زیرا بدین طریق قوی‌تر احساس می‌شوند. 

آنچه نیست آنم آرزوست

اخبار اندیشهبرای برون‌شد از این وضعیت، و دستیابی به نیک‌زیستی، نه تنها جامعه‌ی ایرانی امروز، به‌تصریح آدورنو، نیازمند دگرگون‌سازی زندگی اجتماعی کنونی، در پرتو کنشی سیاسی آگاهانه است، بلکه سخت نیازمند خروج اصحاب تدبیر از پیله‌ی گفتمانی خویش، کمال‌یابی بخردانه، نهادینه‌کردن فضیلت در ساختار شخصیتی خویش، زنده‌کردن عقلانیت رها از سودای چیرگی، خردورزی دیالکتیکی و گفت‌وگویی خشونت‌پرهیز، است. اهالی قدرت و سیاست، به حکم استلزامات اکنونیتی که آنان را فراگرفته، نیازمند فراست– به‌کارگیری ابزار عقلانی برای اهداف عقلانی، کاربست یا صورت‌بندی جزئی، مصداقی و موردی مفهوم‌های کلی نیک و عدل در یک کنش سیاسی ویژه هستند.

خوانشی الهیاتی از حضور ایران در جام‌جهانی فوتبال

آیا خدا با ما سرناسازگاری دارد؟/ تیم ملی فوتبال؛ تقدیر مظلومیت با اقتدار/ خدا می خواهد به شایستگی های خودمان متکی باشیم

اخبار اندیشهبه‌عبارت دیگر، ملت ایران باید این پیام را دریابد و بنیوشد که موفقیت خودش را چه در فوتبال ملی، چه در دیگر عرصه‌ها فقط و فقط به توانایی و کارآیی خودش متکی گره بزند و هرگز امیدش به «امّا و اگر» و «شاید و بسا»، و نگاهش معطوف به یاری و فداکاری دیگران نباشد