فلسفه جدید

نوشتار فرهاد همتی درباره «هایدگر و نازیسم» نوشته ویکتور فاریاس

فیلسوف هیتلر/ رابطه هایدگر و نازیسم

اخبار اندیشهفرهاد همتی نوشت:‌هایدگر علاوه بر پیشبرد اهداف نازی در دانشگاه، استادان و دانشجویان را نیز کنترل می‌کرد و حتی علیه استادان جاسوسی می‌کرد و گزارش محرمانه می‌داد. مثل مورد ادوارد باومگارتن که در فلسفه پیرو پراگماتیسم جان دیویی بود که موجب اخراج او از دانشگاه شد.

تأملی بر کتاب «اخلاق سیاسی» اثر ادوارد هال و اندرو سابل

دست‌های آلوده سیاست/ نسبت قدرت و مسئولیت اخلاقی در زندگی سیاسی

اخبار اندیشهاگر سیاستمدار ناچار شود برای جلوگیری از شر بزرگ‌تر دست به کاری نادرست بزند، وضعیت اخلاقی او چه خواهد بود؟ مفهوم «دست‌های آلوده» که پیشینه مهمی در اندیشه مایکل والزر و نمایشنامه «دست‌های آلوده» ژان پل سارتر دارد، همین تناقض را آشکار می‌کند.

حسین سلیمی و سه دهه تألیف و تجربه در حوزه علوم سیاسی  

به تربیت روشنفکر سرگشته مشغولیم/ پرسش همیشگی «چه باید کرد؟» بی‌پاسخ می‌ماند

اخبار اندیشهبه گفته سلیمی: «توان حل مسئله نیست و به همین دلیل ما در برخی از زمینه‌ها به تربیت روشنفکر سرگشته مشغولیم؛ روشنفکری که با انواع اندیشه‌ها آشناست، خودش هم نمی‌داند که بسیاری از این اندیشه‌ها را کجا باید به کار بگیرد یا به درد کسی می‌خورد، و وارد جامعه می‌شود.»

بررسی«بازآرایی جامعه در بحران» در نشست موسسه رحمان

آیا ایران در مرحله شکنندگی ساختاری است؟ / با همه فروبستگی ها می توان دوباره برخاست

اخبار اندیشهدر جمع‌بندی دو سخنرانی می‌توان گفت که یوسفی و صادقی از دو زاویه به مسئله بحران پرداختند. یوسفی بر فرسایش ظرفیت‌های اجتماعی و نهادی، انباشت فشارها و ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی و اصلاح حکمرانی تمرکز کرد. صادقی نیز نشان داد که فهم بحران، بدون بررسی محدودیت‌های تخیل سیاسی و دشواری تصور آینده‌های جایگزین، کامل نخواهد بود.

صورت‌بندی یک امکان گفتمانی جدید در فترتِ فرسایشیِ جامعهٔ ایران

محمدرضا تاجیک و اصول «نواصلاح طلبی» اش برای برون رفت از بحران/ گشایش انسداد با توجه ممکنات و نه احتمالات؛ راه های اصلاحی برای جامعه در آستانه ایران

اخبار اندیشهشاید جریان اصلاح‌طلبی باید به ره مشابهی شود و از پوسته‌ی سخت گفتمانی خود به‌در آید و حرف نو آورد، با مردمان رابطه‌ی تفهیم و تفاهمی برقرار کند، و به روش و منش کنش جمعی دیگر گردد. اما می‌دانم در شرایطی به طرح کنش مدنی متفاوت می‌پردازم که ظرفیت‌های تغییر مدنی و دموکراتیک جامعه، در سراشیبی تند تحلیل و تعلیق قرار گرفته‌اند، و هر لحظه امکان رویش و پیدایش جریانی رادیکال یا رخدادی بن‌افکن وجود دارد، و می‌دانم برای به باورنشاندن این «امکان» نیازمند تأملی اقتصادی‌سیاسی و کاملاً انضمامی هستیم.

سیاستِ شاد به روایت محمدرضا تاجیک

اخبار اندیشهسیاست در ایران اکنون، ترکیب و تجمیعی است گنگ و گیج از دقایق سیاست‌ها و ناسیاست‌ها و شبه‌سیاست‌های گوناگون همچون: کهن‌سیاست، پیراسیاست، فراسیاست، ابرسیاست، پساسیاست، والاسیاست، پاپ‌سیاست، مدرن‌سیاست، حادسیاست، پیشاسیاست (در مورد این اصطلاحات در نوشتارهای قبلی توضیح داده‌ام). این‌نوع سیاست، دیریست راه بر سیاست بسته و امکان و استعداد ره‌نمایی و ره‌گشایی را از آن ستانده، و جامعه‌ی ایرانی را به جامعه‌ی پرمسأله، پرمشکله و ناخوش و ملتهب و بی‌قرار تبدیل کرده است. شاید در این شرایط، فقط یک سیاست شاد بتواند حال جامعه را خوب گرداند.

سعید لیلاز در عصر سه‌شنبه‌های بخارا/ نقد و بررسی کتاب «فایده و دموکراسی: اندیشه‌های سیاسی جرمی بنتام»

اخبار اندیشههفتادمین نشست از سلسله نشست‌های عصر سه‌شنبه‌های بخارا به نقد و بررسی کتاب «فایده و دموکراسی: اندیشه‌های سیاسی جرمی بنتام» نوشتۀ فیلیپ اسکافیلد، ترجمۀ امید یعقوب‌زاده، با مقدمۀ مصطفی ملکیان که از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده، اختصاص یافته است.

نسبت دانش اجتماعی با انسداد حکمرانی و پویایی جامعه

سعید مدنی: به آینده امیدوارم؛ «انجماد در بالا ساختار» و «ولع آگاهی در پایین»/ عصبانیت از تحلیل‌های ساختاری تا «سنجش امید در فرآیند گذار» 

اخبار اندیشهسعید مدنی گفت:‌ من به‌شدت نسبت به تحولات آینده ایران امیدوارم. عمده این امیدواری من به موقعیت و روندی بازمی‌گردد که جامعه مدنی ایران در حال طی کردن آن است. جامعه مدنی ایران از سال‌ها پیش روند قدرتمندتر و تواناتر شدن را طی کرده، و جامعه ایرانی دارد گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی را طی می‌کند که این نقطه امید هر تحول اجتماعی در ایران است.

مروری بر «خردمندی در زندگی روزمره» اثر لشک کولاکوفسکی

بازگشت به عصیانگری فلسفه

اخبار اندیشهکولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد.

ژیژک از اهمیت فلسفه برای جهان آینده می‌گوید

بازگشت قدرتمند فیلسوفان / جهان عوض شده، اما پرسش‌های ما هنوز قدیمی است

اخبار اندیشهژیژک در عین حال به یک محدودیت مهم هم اشاره می‌کند: فلسفه نباید برای نجات خود، به تولید پاسخ‌های کلی و قطعی پناه ببرد. او حتی از بخشی از جریان‌های فلسفی معاصر انتقاد می‌کند که مسائل بزرگ هستی‌شناختی را کنار گذاشته‌اند و همه‌چیز را به افق تاریخی و زبانی انسان محدود کرده‌اند. از نظر او، فلسفه زمانی دوباره زنده می‌شود که بتواند از این محدودیت عبور کند و بار دیگر پرسش‌های بزرگ درباره واقعیت، حقیقت، اخلاق و آزادی را جدی بگیرد.

خوانشی انتقادی بر کتاب «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی» نوشتهٔ محمدجواد غلامرضاکاشی

رهایی از «دستگاه ایدئولوژی»، پایان نقد قدرت نیست/ معمای همزیستی یا ساختن امر مشترک/ «اخلاق نزدیکی» جامعه‌ای متکثر و نابرابر را پیوند می دهد؟

اخبار اندیشهمهم‌ترین پرسش پیش‌روی پروژه کاشی دیگر این نیست که آیا جامعه ایران متکثر است. تکثر نقطه آغاز است. مسئله این است که این تکثر چگونه می‌تواند بدون حل‌شدن در وحدتی بالادست، به ظرفیتی برای ساختن چیزی تبدیل شود که از مجموع اجزای موجود فراتر می‌رود. آیا «جهان جهان‌های مشترک» صرفاً سطحی برای همزیستی خانه‌های کوچک است یا فضایی که در آن خود خانه‌ها، مرزهایشان و نسبت‌های قدرت میان آنها می‌توانند بازسازی شوند؟

انعکاس بیماری اپیدمیکِ انسان در «یادداشت‌های زیرزمینی»

چرا آگاهی بیش از حد به بیماری فلج‌کننده تبدیل می‌شود؟/ کالبدشکافی یک روان‌نژند/ «مرد زیرزمینی» داستایفسکی، آینه عریان انسان معاصر

اخبار اندیشهپشت چهره‌ی یک کارمند منزوی و خشمگین، یکی از پیچیده‌ترین تصویرهای ادبی از ذهن انسانی شکل گرفته است؛ ذهنی گرفتار خودآگاهی افراطی، انزوا، رنج و ناتوانی در برقراری رابطه با جهان. «یادداشت‌های زیرزمینی» داستایفسکی از همین نقطه آغاز می‌شود و خواننده را به زیرزمینِ آگاهی انسانی می‌برد؛ جایی که عقل، آزادی، میل و رنج در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند.

اردشیر منصوری و بزرگداشت شمس تبریزی با پرهیز دادن از خطاهای رایج در باره یک ملاقات تاریخی

تغییر عمیق؛ آتش شمس در خرمن مولانا/ آیا بدون شمس، مولانایی وجود نداشت؟ /شمس، مولانا را از دین‌ورزی سرد به گرمای معنویت رساند

اخبار اندیشهاردشیر منصوری،مدرس فلسفه و متون ادبی، گفت:شمس مشوّقِ مولانای مستعد برای رهایی از تکلف‌ها و دین‌ورزی سرد و عبوس، و جهش به جهانِ تجاربِ گرم معنوی بود. شمس آن جرئت را به مولانا داد که از تلقین و تکرار کتاب‌های رسمی و آموزه‌های دیگران گذر کند. مولانا خود نوعی تنگنا در زیست روزمره و دین‌ورزی عوامانه احساس می‌کرد. به روایت پسر مولانا و برخی تذکره‌نویسان، مولانا پیش از شمس اهل ریاضت‌ها و روزه‌گرفتن‌های شدید بود.