فلسفه جدید

تفسیر و تحلیل عباس نعیمی جورشری درباره دیوارنویسی های شهری در عصر بحران

وطن خط قرمز ماست؛ معنای دیوارنویسی های جدید چیست؟ / گفت وگوهای متضاد صلح و مقاومت، سازوکار بقای یک ملت/ جامعه چگونه بر گسست ها چسب می زند؟

اخبار اندیشهاز دیدگاه میشل دو سرتو، مردم در فضاهای عمومی از «تاکتیک‌های خرد» برای بقا و معنابخشی استفاده می‌کنند. وقتی فضاهای رسمی و رسانه‌های جمعی محدود یا یک‌صدا می‌شوند، دیوار به بستری برای بیان این تاکتیک‌های متنوع تبدیل می‌شود. یک نوشته مقاومت، در کنار نوشته‌ای که آرزوی صلح دارد، هر دو بخشی از استراتژی‌های مختلف بقا در شرایط دشوار هستند؛ یکی با تأکید بر اراده و نبرد و دیگری با تأکید بر امید به آرامش.

واکاوی ابعاد و مرزهای فکری فیلسوف توسعه‌نیافتگی

خوانش عبدالکریمی از اندیشه های رضا داوری‌اردکانی/ ترجیح جامعه به رجزخوانی های ایدئولوژیک تا حرف های عمیق فلسفی / فیلسوف به خدمت جریانات سیاسی نمی رود

اخبار اندیشهبه‌گفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیک‌زدگی، سیاست‌زدگی و نظام‌های اندیشه‌گی تئولوژیک بوده‌اند و درهمان‌حال از جای‌گاه تفکر به نقد فلسفه می‌پردازند».

نسبت تفکر با زندگی در ایران زمین

شلاق نقد داوری اردکانی بر تن عقل و اخلاق منزوی در ایران/ مقام فلسفه در ایران/ فلسفه‌ای که عقل عملی ندارد، بود و نبودش یکی است

اخبار اندیشهفلسفه، دانشی صرفاً آموزشی یا مجموعه‌ای از محفوظات نظری نیست، بلکه نحوه‌ای از آگاهی تاریخی است که باید بتواند نسبت انسان را با جهانش آشکار کند. داوری اردکانی در فراز پایانی پیام خود گفت: «فلسفه اگر در این اواخر به درس بی‌رونقی مبدل شده است تا دو قرن گذشته چندان غریب نبوده و جایگاهی در تاریخ و زندگی مردم داشته است. فلسفه گزارش و بیان نسبت وجود آدمی با عالم خویش است و اگر از عهده آگاه‌سازی مردمان از وضع عالم تاریخی‌شان برنیاید دیگر نمی‌توان آن را تفکر دانست، هر چند که شباهتی با تفکر دارد.»

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - تبیین امیر میرحاج درباره کتاب «آزادی: یک تاریخ سرکش»

آزادی به مثابه سلاح ایدئولوژیک / آزادی در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شد

اخبار اندیشهامیر میرحاج گفت: آزادی مفهومی ذاتاً «مبهم» و مورد مناقشه است، زیرا معنای آن در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شده است. این ابهام از آنجا ناشی می‌شود که آزادی صرفاً یک آرمان انتزاعی نیست، بلکه یک «سلاح ایدئولوژیک» قدرتمند است که گروه‌های مختلف برای مشروعیت‌بخشی به اهداف سیاسی خود آن را بازتعریف کرده‌اند.

نگاه منفی هانا آرنت به تنهایی و انزوا / باهم‌بودن، کنشی شجاعانه

اخبار اندیشهدر انزوا، فرد همچنان بنا به سرشت انسانی‌اش باز با دنیای اطراف در ارتباط می‌ماند ولی زمانی که ابتدایی‌ترین شکل خلاقیت انسان، که آن افزودن چیزی از خود به دنیای مشترک با دیگران است از بین می‌رود، انزوا دیگر قابل‌تحمل نیست و جایش را به تنهایی می‌دهد. درحالی‌که انزوا حیات سیاسی را در زندگی در برمی‌گیرد، تنهایی کل زندگی انسان را فرامی‌گیرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- نگاهی به «در ستایش بطالت» اثر برتراند راسل

تمدن ما مدیون فراغت است / آیا پیشنهاد کاهش ساعت کار راسل واقع بینانه است؟

اخبار اندیشهاز نظر راسل تمدن ما مدیون فراغت است. البته، مع‌الأسف، این فراغت تنها نصیب طبقۀ خاصی از مردم شده. بااین‌حال، حسن این امتیاز طبقاتی آن بوده که فراغت‌پیشگان فرصت شکوفا کردن تمدن را یافته‌اند. از نظر راسل حتی گشایش در شرایط زندگی طبقۀ ستمدیده نیز از بالا و از طریق همین طبقه شکل گرفته است. به تعبیر او «بدون طبقۀ فراغت‌پیشه، بشر هرگز از توحش بیرون نمی‌آمد.»

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- مروری بر «پیشگامان کهن تصوف» نوشته ریشارد گراملیش

مستشرقی که سطرهای گمشده‌ تاریخ تصوف را واژه‌به‌واژه بازسازی کرد / ردپای صوفیان در اندیشه دین‌شناس آلمانی / پارسایان گذشته

اخبار اندیشهبه‌باور ریشارد گراملیش، اشخاص معرفی شده در این کتاب به‌هیچ‌وجه همگی صوفی نیستند، اما جملگی به‌نحوی به نوشته‌های صوفیانه راه یافته‌اند و از آنان در مقام پیشرو شیوه زندگی صوفیانه استفاده می‌شود و اغلب به تصرف تصوف درمی‌آیند و صوفی خوانده می‌شوند، «هرچند به‌هیچ‌روی، خود را چنین نپنداشته‌اند».

مروری بر اقدامات صورت‌گرفته در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در باره فلسفه ایران

از هایدگر تا شیخ‌بهایی؛ فراروی نظریه «ارتباطات صدرایی» بر نظریه‌های غربی و معماری اصفهان / ملاصدرا کلید حل بحران‌های فرهنگی جهان اسلام می‌شود؟

اخبار اندیشهسارا طالبی، پژوهشگر با اشاره به اینکه ملاصدرا معتقد است که مواجهه با متون و پیامها در انسان ادراکی ایجاد می‌کند، گفت: این ادراک در مواجهه با قوای درونی انسانها و معناهای درون وی، معنای جدیدی ایجاد می‌کند. ملاصدرا عقل را معنابخش جهان می‌داند که به نفس ناطقه یا فاعلی، فیض عطا می‌کند و نفس ناطقه یا زبانمند(دارای کلام و اندیشه) بین این معناها و زبان رابطه برقرار می‌کند و معنا را به سوی زبان هدایت می‌نماید، همان که قلب فرهنگ و ارتباطات است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- «معرفت‌شناسی فلسفه تطبیقی» منتشر شد

فلسفه‌ورزی گشوده / کالبدشکافی معرفت‌شناختی آراء «کای‌پائیل» و «راجو» برای نخستین‌بار در ایران / پایانی بر تقلیل‌گرایی در فلسفه تطبیقی

اخبار اندیشهکای‌پائیل در کتابش با نام «معرفت‌شناسی فلسفه تطبیقی» کوشید تا با بررسی و سنجش انتقادی آراء و اندیشه‌های راجو، بنیان فلسفۀ تطبیقی متداول را مورد نقد و طعنه قرار داده و الگوی جایگزین یعنی «فلسفه‌ورزی گشوده» را طرح کند.

در آیین بزرگداشت حکیم ملاصدرای شیرازی مطرح شد

محقق داماد و روایت طرد فیلسوف مسلمان/ گرفتاری انسان در جادوی «لایک‌ها و اصالت برند» / کالبدشکافی یک ابهام تاریخی در شاهکار فلسفی صدرالمتألهین

اخبار اندیشهآیت‌الله محقق‌داماد: «ملاصدرا ساختار فلسفی خود را بر هماهنگی میان عقل، کشف و دین بنا نهاد و در کشف حقایق الهی، از برهان عقلی، شهود عرفانی و معارف دینی به صورت توأمان بهره گرفت.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - اندیشه‌های مترجم کتاب«تعبیر رویاهای یک روحبین از طریق رویاهای متافیزیک»

۴۰۰ سال قبل، مبارزه کانت با روح بین ها، جن گیرها و معنویت‌های پوشالی/ از کاخ‌های مخروبه متافیزیک تا هذیان‌های مدرن

اخبار اندیشهآلنکا زوپانچیچ در فصل هفتم کتاب اخلاقیات امر واقعی دو گرایش عمده را در اندیشه کانت تشخیص می‌دهد و با تعابیر لکانی آن دو را «منطق اضطراب» و «منطق فانتزی» می‌نامد. من سعی کردم با توجه به دغدغه‌های خودم این «منطق اضطراب» در کانت را نشان بدهم. به‌علاوه کوشیدم نشان بدهم که همین انقلاب را به شکلی دیگر در اشعار حافظ  نیز  می‌توان  شناسایی کرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- کتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» نوشته هانا آرنت

ترجمه جدید عزت‌الله فولادوند منتشر شد

اخبار اندیشهکتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» نوشته هانا آرنت با ترجمه عزت‌الله فولادوند به همت نشر ماهی منتشر شد.

نگاه قاسم پورحسن در باره جایگاه ملاصدرا در نظام حکمی ایران

پادزهر «پوپولیسم» و «بحران اخلاق» در دستان ملاصدرا / دعوت صدرالمتالهین به عقلانیت،خردورزی و اخلاق/ شالوده‌شکنی از قدرت بر مدار زور

اخبار اندیشهقاسم پورحسن گفت:‌ملاصدرا مهم‌ترین فیلسوفی است که دست به بازخوانی میراث ایرانی-اسلامی زد. در حکمت متعالیه، فلسفه بدون «معنای زندگی»، «اخلاق»، «فرهنگ» و «سعادت» معنا ندارد. این خرد ایرانی همان نگاه جامع به انسان و زیست اوست که بخشی از آن در ابن‌سینا و بخشی در ملاصدرا تجلی یافته است. به نظر می‌رسد باید ملاصدرا را از «انضمامی‌ترین» حیثِ تفکر، دوباره بازخوانی کرد.

کالبدشکافی انتقادی نظریه جواد طباطبایی در باب نسبت اندیشه، فقه و سیاست

چرا «نظریه ایرانشهری» ملغمه‌ای از ادعاهای بی‌دلیل است؟ / تناقض‌های جواد طباطبایی از «امتناع اندیشه» تا «آرمان ایرانشهری» چیست؟

اخبار اندیشه طباطبایی از نسبت اندیشه ایرانشهری و نظریه زوال سخن نگفته، هر چند معلوم است که اولی به اوضاع یک بوم نظر دارد و دومی به وضع اندیشه. اگر از یک «ایران» سخن می‏ گوییم، چگونه در نظریه زوال گفته شد که، برخلاف فوکو، بدبینانه از شرایط امتناع اندیشه سخن می‏ گوید، و این‏جا به شکل خوش‏بینانه درصدد ارائه بدیلی مناسب برای این مرزوبوم است؟

چرا بعضی‌ها پشت کلمات فلسفی و نظریه‌های عجیب و غریب پنهان می‌شوند؟

توهم خردمندی در لباس «نادان پیچیده» / نادانی یعنی در فلسفه هگل قوی است ولی روابط انسانی نمی داند

اخبار اندیشهنادانِ پیچیده به کسی گفته می‌شود که از نظر آکادمیک آموزش‌های سطح بالایی دیده، مدارج دانشگاهی را طی کرده و با واژگان تخصصی فراوانی آشناست، اما درکی از منطق واقعیت و عقل سلیم ندارد. چنین فردی ممکن است ساعت‌ها درباره عدالت اجتماعی در اندیشه «هگل» صحبت کند و مباحث نظری را با جزئیات باز کند، اما در عین حال نتواند یک تعامل ساده انسانی با همسایه خود برقرار کند. در این معنا، او نادان است، زیرا ارتباطش با تجربه عینی و زندگی واقعی قطع شده و پیچیده است، چون نادانی خود را پشت لایه‌های ضخیمی از واژگان تخصصی و نظریه‌های انتزاعی پنهان می‌کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - یادداشتی بر کتاب «علیه سیاست» نوشته آنتونی دو جسی

آیا سلطه سیاسی امری اخلاقا مشروع است؟/تردید در ساختارهای جهان مدرن

اخبار اندیشه«علیه سیاست» را می‌توان کتابی درباره «امکان تردید» دانست؛ تردید در ساختارهایی که جهان مدرن آن‌ها را طبیعی، اخلاقی و اجتناب‌ناپذیر جلوه داده است. کتاب از مخاطب نمی‌خواهد بی‌درنگ همه اشکال حکومت را نفی کند، بلکه او را دعوت می‌کند بار دیگر درباره نسبت میان قدرت، آزادی، اطاعت و زندگی جمعی بیندیشد... در مقدمه کتاب، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که آیا انسان واقعاً موظف است از تصمیم‌های دیگران تبعیت کند؟ و آیا می‌توان سلطه سیاسی را صرفاً به این دلیل که تاریخی و رایج شده، امری اخلاقاً مشروع دانست؟ دو جسی یادآور می‌شود که اگر این مسئله کاملاً بدیهی بود، بخش عمده فلسفه سیاسی از دوران باستان تاکنون حول پرسش از مشروعیت دولت شکل نمی‌گرفت.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

انتشارات راتلج زندگینامه مجتهد شبستری به زبان انگلیسی منتشر کرد / امر سکولار با دین در تقابل نیست

اخبار اندیشهمحسن کدیور دربارۀ زندگینامه مجتهد شبستری نوشت: «کتاب کتایون امیرپور دربارۀ محمد مجتهد شبستری، چشم‌اندازی حیاتی دربارۀ این چهرۀ تاثیرگذار در بافتار اصلاح‌طلبی اسلامی در ایران پسا-انقلابی فراهم می‌کند.» ...امیرپور در مقدمه‌ای که بر کتاب نوشته بحث مهمی دربارۀ سکولاریزاسیون مطرح می‌کند.در نیمه قرن بیستم، این تلقی وجود داشت که دین از حوزۀ عمومی رخت برخواهد بست. چارلز رایت میلز در ۱۹۵۹ اعلام کرد که دین به زودی از صحنۀ عمومی محو می‌شود. این تلقی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ رواج گسترده‌ای در دانشگاه‌ها و رسانه‌ها یافت و در پژوهش‌های جامعه‌شناختی هم تکرار شد.اما بیداری مذهبی در آمریکای لاتین، انقلاب اسلامی در ایران، و ظهور جنبش‌ها و جریان‌های مذهبی در خاورمیانه این تلقی را باطل کرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - «فلسفۀ تطبیقی و روش؛رویه‌‎های معاصر و امکان‌های آینده» منتشر شد

شاکلۀ فلسفۀ تطبیقی کثرت‌گرایانۀ آینده

اخبار اندیشهکتاب «فلسفۀ تطبیقی و روش؛رویه‌‎های معاصر و امکان‌های آینده»، شامل مقالاتی از متفکران شرق آسیا، جنوب آسیا، خاورمیانه، آفریقا، اروپا و آمریکا با نمایندگانی از طیف گسترده‌ای از سنت‌های فلسفی است...ویراستاران بیان می‌کنند از آنجایی‌که درحال حاضر منابع مهمی در باب تنوع ملاحظات روش‌شناختی وجود ندارد، محققان جوانتر باید این اثر را منبعی ارزشمند بیابند تا بتوانند این ملاحظات را مورد سنجش قرار داده، و انتخابی آگاهانه از میان آن‌ها داشته باشند یا حتی شاید رویکرد روش‌شناختی خود را گسترش دهند. به باور آنان اثر حاضر باید منبع مهمی برای هر پژوهشگری باشد که در حوزۀ فلسفۀ تطبیقی مشغول فعالیت و تحقیق است.

ضرورت تعهد اخلاقی در علوم سیاسی

اخبار اندیشهاگر تعهد اخلاقی پزشکان درباره تامین سلامت بعد فردی دارد، چنین تعهدی نزد سیاست‌گران بعدی جمعی و اجتماعی پیدا می‌کند. اگر پزشک سوگند یاد می‌کند که تنها به تندرستی مردم نظر داشته باشد و از هر غرض دیگری بپرهیزد، عالم سیاست و سیاست‌گر نیز در سطح جمعی تعهد اخلاقی مشابهی پیدا می‌کند.

میل تقلیدی و معمای بلاگردان؛ واکاوی خشونت از ژیرار تا شطرنج سیاسی ترامپ

محمدرضا تاجیک: ترامپ قربانی قدرت خود می شود/ قربانی‌سازی؛ از اسطوره‌های باستان تا دنیای مدرن / شطرنج‌بازان سیاسی در تله‌ی «بلاگردان خودساخته»

اخبار اندیشهمی‌توان این مقال را با این کلام به پایان برد که بازی‌گردان‌های بازی قربانی و بلاگردان، نهایتا توسط بازی خویش بازی می‌خورند و توسط خویش قربانی می‌شوند. به بیان دیگر، بلاگردانِ قربانی‌ساز، خودش است. اگر می‌خواهد از دهشت دریاهای هول و هایل و خشم طوفان‌ها و تفته‌دوزخ‌ها رهایی یابد، باید از سر میز بازی شطرنج خویش برخیزد. اگر می‌خواهد خشم و خشونت همگان را علیه خود هدایت و مهار کند، باید بر خود خشونت ورزد و به این واقعیت تلخ تن دهد که مشکل اوست و اوست که باید از میان برخیزد.

حسین نیکبخت و تبیین عالی‌ترین دستاورد فلسفی هگل

هگل علیه کانت؛ نبردی برای کشف «آزادی» در دل منطق و تناقض هگل/ آیا کلید درک دنیای امروز در «منطقِ هگل» نهفته است؟/ از رهگذر انقلاب کوپرنیکی کانت

اخبار اندیشهلونگونس برخی تفسیرها از منطق هگل را نادرست و حاکی از سوءفهم می‌داند. مثلاً طبق تفسیر گالوانو دلاولپه و لوچیو کولتی، هگل منکر هرگونه خودآیینی امر داده‌شده حسی می‌شود و بنابراین، تمایز مدنظر کانت میان تناقض منطقی و تضاد یا تقابل واقعی را رد می‌کند، یعنی تناقض هگلی تقابل را درون وحدت اندیشه هضم می‌کند.

به مناسبت زادروز کارل مارکس؛ کالبدشکافی مانیفست؛ تلفیق نبوغ ادبی و استراتژی سیاسی

هیچ کتابی به جز کتاب مقدس به اندازه مانیفست ترجمه و منتشر نشد / میراث گوته در دستان مارکس؛ وقتی ادبیات جهانی به تسخیر بازار در می‌آید

اخبار اندیشهمارکس در پی به چنگ آوردن سعادت در آینده بود. آینده‌ای که جامعه در آن، به تعبیر تری ایگلتون، به‌گونه‌ای سازمان‌ یافته که کار تا حد مقدور به‌صورت خودکار درآمده باشد، یعنی به شکلی که انسان‌ها، هم سرمایه‌داران و هم کارگران، دیگر به ابزارهای صرف تولید فروکاسته نشوند، بلکه این امکان را داشته باشند که شخصیت‌های خود را به‌صورت تام و تمام پرورش دهند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- دیدگاه های مترجم کتاب «خشونت و مدنیت» اثر اتین بالیبار

خشونت‌های پنهانی که جامعه را از درون می‌بلعد/ «مدنیت» تنها راه نجات از دو قطبی ها و فروپاشی اجتماعی

اخبار اندیشهپرسش اصلی این است که در چه شرایطی یک جامعه می‌تواند تعارض را در سطح سیاسی، مدنی و قابل‌گفت‌وگو نگه دارد، و در چه شرایطی تعارض به سمت انهدام متقابل، طرد کامل یا خشونت غیرقابل‌تبدیل سوق پیدا می‌کند. از این جهت، کتاب می‌تواند به ما کمک کند درباره مرز میان تعارض و ویرانی عمیق‌تر فکر کنیم... اهمیت کتاب نه در تفسیر مستقیم یک رویداد خاص، بلکه در فراهم‌کردن یک افق تحلیلی است. این کتاب به ما می‌آموزد که در دوره‌های تنش و بحران، بیش از همیشه باید به پرسش از مدنیت، شهروندی، و امکان کنش سیاسی غیر ویرانگر بازگردیم...به‌عبارت دیگر، هدف کتاب دفاع از نوعی سیاستِ ضد فروپاشی اجتماعی است؛ سیاستی که بتواند بدون انکار تعارض، از غلتیدن جامعه به سمت طرد، دشمن‌سازی و انهدام جلوگیری کند.