فلسفه جدید

مراد فرهادپور: جنگ ممکن است به کشتار میلیونی منتهی شود / در جنگ و خشونت آدمی از شأن انسانی خود به‌تمامی محروم می‌شود

اخبار اندیشهدر میانۀ خشونتی که این روزها به‌واسطۀ جنگ بر تن بی‌دفاع انسان‌ها وارد می‌شود و توجیهِ خشونت/ زوری که به نام مداخلات بشردوستانه/ پیش‌دستانه بر انسان‌های بی‌دفاع روا داشته شده، همچنان می‌توان به زبانِ بنیامینی، از ماهیت خشونتی سخن گفت که برای نهادهای حقوق بشر و دولت‌ها و مردم درس‌هایی برای آموختن دارد.

تفکرات و دلالت‌های مدیریتی آرا و عقاید جان راولز در حوزه مدیریت و سازمان

پرده بی‌خبری برای دغدغه عدالت/ رشد سازمانی در پناه پرده جهل یعنی چه؟

اخبار اندیشهراولز فهمیده بود افرادی که از بی‌عدالتی رنج نمی‌برند و چه بسا از آن نفع هم می‌برند، عموما دغدغه‌ای برای بسط عدالت ندارند از این‌رو، ایده‌محوری خود یعنی«پرده بی‌خبری» (Veil of Ignorance) را به عنوان روشی برای دغدغه‌مند کردن همه افراد در مورد عدالت مطرح کرد. وی تلاش کرد با این مفهوم که یکی از ساده‌ترین و در عین حال، خلاقانه‌ترین تجربه‌های فکری عالم فلسفه است، شاخص‌های بنیادین یک جامعه مبتنی بر عدالت را مشخص کند.

در ستایش تردید/ آفت اخلاق، بی تردیدی

اخبار اندیشههمدلی تنها زمانی امکان‌پذیر است که انسان بتواند از مرز یقین‌های خود فاصله بگیرد و احتمال دهد که فهم او از موقعیت دیگری ناقص یا حتی نادرست باشد. این فاصله همان جایی است که در آن گوش دادن، درک کردن و بازنگری ممکن می‌شود. اما تردیدناپذیری این فاصله را از میان برمی‌دارد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

باورتان می شود؟ تامل ۴۰ ساله کانت فقط روی یک کتاب / بیداری فیلسوف آلمانی از خواب جزم‌اندیشی/ حاشیه‌نویسی ایمانوئل کانت بر متافیزیک باومگارتن

اخبار اندیشهبسیاری از مورخان فلسفه معتقدند که با بررسی این دست‌نوشته‌ها می‌توان روند گذار کانت از جزم‌اندیشی (دگماتیسم) به سمت فلسفه نقدی را ردیابی کرد. در واقع، نطفه‌ی بسیاری از ایده‌های کتاب «نقد عقل محض» در لابه‌لای نقد کانت بر جملات باومگارتن بسته شده است.

زادروز فیلسوف ایرانی؛ زندگی، اندوخته ها و دستاوردها

غلامرضا اعوانی: سعی کردم راه ایزوتسو و کربن و نصر و شهابی را ادامه دهم / وقتی نماینده سازمان ملل در محضر علامه طباطبایی گریست/ بیروت مرا کتابخوان کرد

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت:‌بر خلاف فلسفه امروز که در آن چندان بحث حقیقت مطرح نیست. در دوره جدید از حکمت فاصله گرفتیم. فراموش نکنیم ایران سهم بسیار مهمی در حکمت و بسط آن دارد. بزرگترین حکمای اسلامی از ایران فرهنگی بودند. ایران فرهنگی هم در آسیا و هند و چین موثر بوده و هم در اروپا. علاقه من به حکمت باعث شد که به فلسفه‌های قدیم بپردازم. حکمت علم مطلق است.

تأملی در کاربست ایرانی اندیشه مارتین هایدگر

خطر فلسفه ای که مقوم آزادی ، نقد پذیری و نهادسازی نیست / نقد مدرنیته یا تعلیق سیاست؟

اخبار اندیشهبازگشت به هایدگر در فضای فکری ایران صرفاً یک انتخاب نظری نیست؛ نوعی موضع‌گیری نسبت به مدرنیته، سیاست و آینده است. نقد رادیکال او از متافیزیک غربی و تحلیلش از تکنولوژی به‌عنوان «گشتل» شیوه‌ای که جهان را به ذخیره‌ای برای بهره‌برداری تقلیل می‌دهد برای بسیاری از روشنفکران ایرانی جذاب بوده است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - نگاهی به کتاب «بازپس‌گیری»

از منفعت خصوصی تا خیر عمومی

اخبار اندیشهکتاب بر مفهوم تفویض اختیارات اجتماعی متمرکز شده است؛ آن‌هم نه به معنای محدود آن در علوم مدیریتی یا علم سیاست، بلکه به معنای مفهومی بنیادین در فلسفه سیاسی و البته عنصری اساسی در تعیین ساختارهای سیاسی توان اجتماعی.

محمد مهدی گلشاهی از « استیم» و جهانی شدن آن می‌گوید

عقب افتادگی ایران از انقلاب آموزشی در جهان / استیم و فبک؛ تربیت کودکان فیلسوف و جست‌وجو گر/آموزش‌های تک‌رشته‌ای دیگر کفایت نمی‌کنند

اخبار اندیشهچالش اساسی در کشور ما آن است که آموزش، بویژه در مقاطع ابتدایی و متوسطه، عمدتاً نظری باقی مانده و پیوند روشنی با بازار کار و نیازهای واقعی جامعه ندارد. هر چند تلاش‌هایی در حوزه استیم و هوش‌مصنوعی آغاز شده و مقالات و مدارس نوینی نیز شکل گرفته‌اند، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: مابه‌ازای بیرونی این آموزش‌ها چیست؟ و آیا نظام دانشگاهی و ساختار اقتصادی کشور آمادگی پذیرش این تحول را دارد؟ پاسخ به این دست از پرسش‌ها می‌تواند نسبت آموزش را با مهارت و آینده جامعه روشن‌تر سازد.

نوآوری نایینی در تقسیم‌بندی نظام‌های سیاسی و انواع حکمرانی

اخبار اندیشهعلامه نایینی جایگاه و حقوق مردم را به دو گونه کلی تقسیم‌بندی کرده و دیگر هیچ! او پس از اشاره‌ای کوتاه به گریزناپذیر بودن حکومت، از هر نوع که باشد، اقسام حکومت یا به تعبیر خودشان «سلطنت» را در دو شکل منحصر دانسته و معتقد است که شق ثالثی وجود ندارد: «سلطنت تملیکیه» و «سلطنت ولایتیه». نیاز به توضیح نیست که «سلطنت» در کلام نایینی، یعنی سلطه و حکمرانی به کار رفته است؛ نه به مفهوم مصطلح و سیاسی آن که پادشاهی باشد.

بازخوانی انتقادی کتاب «قدرت» برتراند راسل در افقِ ۲۰۲۵

راسل: قدرت انقلابی ذاتا ناپایدار است / چشم در چشم لویاتان با قدرت نه گفتن / جست و جوی اسرار ظهور فراعنه و سقوط وال استریت

اخبار اندیشهراسل تحلیل می‌کند که قدرتِ انقلابی ذاتا ناپایدار است؛ این قدرت یا پیروز می‌شود و خود به یک «سنتِ جدید» تبدیل می‌شود (مانندِ کلیسای کاتولیک پس از کنستانتین) یا در صورتِ مواجهه با مقاومتِ شدید و طولانی، ماهیتِ ایدئولوژیک خود را از دست داده و به سمتِ استفاده از زورِ عریان میل می‌کند...برتراند راسل می‌داند که میل به قدرت در نهادِ بشر شعله‌ور است و علم ابزارهایی ویرانگر به این میل بخشیده است. اما او به «خرد» و «همکاری» ایمان دارد. او می‌نویسد: «برای جهان امیدی نیست مگر آنکه بتوانیم قدرت را مهار کنیم .»

شکل‌های زندگی: درباره کتاب «آنارشی، دولت، اتوپیا» اثر رابرت نوزیک

نوعی تأملات لیبرال / آیا اتوپیای نازیک آزادی بخش است؟

اخبار اندیشهنوزیک در جایی با صراحتی کم‌نظیر می‌گوید «نابرابری به ‌خودی‌ خود بد نیست»، اما در عین حال به این پرسش پاسخ نمی‌دهد که برای آن کسی که در موقعیت نابرابر قرار گرفته چگونه می‌تواند نابرابری بد نباشد؟ و آیا تاریخ دارایی‌ها و یا تاریخ سرمایه که از آن می‌گویند در موقعیتی برابر توزیع گردیده و یا آنان که برابرتر بوده‌اند سهمی بیشتر دریافت داشته‌اند؟ و اگر «نابرابری به ‌خودی‌ خود بد نیست»، در این صورت اتوپیایی که به‌ناگزیر با وعده همراه است چه چیزی را بشارت می‌دهد؟

نگاهی به کتاب «تاملات پاسکالی» اثر پیر بوردیو

فلسفۀ حقیقی، فلسفه را دست می‌اندازد / ادای دین جامعه‌شناس به فیلسوف

اخبار اندیشهتاملات پاسکالی حاوی تاملات یکی از مهم‌ترین جامعه‌شناسان عصر ماست. این کتاب به رابطه فلسفه و جامعه‌شناسی می‌اندیشد، نقدهای مهمی بر دانشگاهیان و فیلسوفان مطرح می‌کند و جایگاه جامعه‌شناسی را تبیین می‌کند. این کتاب به آثار فراوانی ارجاع می‌دهد و حاوی جملاتی طولانیست که ویرگول و نقطه‌ویرگول‌های زیادی دارند. نثر بوردیو، مفصل و دقیق است.

سه دلیل مصطفی ملکیان در باره سه شکست بزرگ تندروها و متعصب ها / شکست تلاش ها برای تحمیل یک سبک زندگی

اخبار اندیشهدیگر نمی‌شود کسی را قانع کرد که دین یا مذهبش بهترین است فقط چون از دیگران بی‌خبر است. ما دیگران را می‌بینیم، با سبک‌های متفاوت زندگی مواجه می‌شویم، و متوجه می‌شویم که خوبی و خوشی منحصر به یک آیین یا سبک نیست.

اهمیت مطالعات پژوهشی «روش‌شناسی علوم انسانی»

در باب روش

اخبار اندیشهیکی از چالش‌های حوزۀ تفکر و اندیشه در جامعۀ علمی، نقصان یا فقدان نگاه روش‌شناختی به مسائل علمی است؛ گاهی اصولاً از زاویۀ رویکردهای روش‌شناختی به مسایل نگریسته نمی‌شود و از این رو به عوام‌فریبی علمی روی آورده و گاه، شرایط و لوازم رویکردهای روش‌شناختی در نظام‌مندی و نگاه همه‌جانبه به مسائل، لحاظ نمی‌شود و هرچند زاویۀ نگاه، روش‌شناختی است، اما با کژراهه‌های متدیکی همراه می‌شود.

آلن بلوم: در جهانی بی‌معیار، مردم به نسبی‌گرایانی بی‌تفاوت تبدیل می‌شوند

چگونه نیمی از مردم امریکا دروغگویی مثل ترامپ را انتخاب کردند؟ / داستان یک فروپاشی / چطور توانایی تشخیص درست و غلط از دست رفت؟

اخبار اندیشه  در نبود نظم اخلاقی پایدار، افراد بر پایۀ آنچه در لحظه درست به نظر می‌رسد تصمیم می‌گیرند. مک‌اینتایر این را «عاطفه‌گرایی» می‌نامد، یعنی داوری‌های اخلاقی چیزی جز بیان ترجیح، نگرش یا احساس نیستند. این تلقی در جامعۀ سرمایه‌داری طبیعی جلوه می‌کند، چون خود سرمایه‌داری نیز بر پایۀ ترجیحات فردی مصرف‌کنندگان بنا شده است. یکی از پیامدهای زندگی در جامعه‌ای فاقد اخلاقِ مشترک ناتوانی در حل اختلافات است. هیچ معیار عینی‌ای برای اثبات درستی یا نادرستی یک دیدگاه وجود ندارد. در چنین شرایطی، فقط دو راه باقی می‌ماند: اجبار یا فریب.

کتاب هستی شناسی کاذب وراستین هگل منتشر شد

اخبار اندیشهکتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل ، اثر  جورج لوکاچ و ترجمه زهره نجفی، از سوی انتشارات ققنوس با قیمت ۳,۱۰۰,۰۰۰ ریال راهی بازار کتاب شد. 

دروازه نقد، تنها راه به سوی حقیقت / پوپر می آموزد که علم جایگاه یقین نیست / نیاز علوم انسانی به فروتنی و صداقت بیش از هرزمانی دیگر

اخبار اندیشهرضا غلامی نوشت:‌ پوپر یادمان می‌دهد که علم نه جایگاه یقین، بلکه میدان کشمکش اندیشه‌ها و آزمون فرضیه‌هاست. و شاید بزرگ‌ترین درس او این باشد که عظمت علم نه در قطعیت‌هایش، بلکه در آمادگی‌اش برای خودانتقادی و خودتصحیحی نهفته است. این همان چیزی است که علوم انسانی امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارند: نه قطعیت بیشتر، بلکه فروتنی و صداقت بیشتر در مواجهه با پیچیدگی دنیای انسانی.

هومن کاسبی و تلاش برای بازخوانی آنارشیسم

تغییر جهان با نظر به افق سیاست رادیکال / مخالفت با ذاتی سازی هویت ها / ماهیت مبارزات کارگری قرن نوزدهم تا فمینیسم، اکولوژی، آموزش، اخلاق و سیاست

اخبار اندیشههومن کاسبی گفت:‌اخلاق ضداقتدارگرای آنارشیسم عبارت است از مخالفت با مطلق‌سازی اخلاقیات و ارزش‌های اخلاقی که از پیش تجویز شده‌اند، مخالفت با ذاتی‌سازی هویت‌ها و ایده‌های تثبیت‌شده که منجر به گشودگی به همه‌ی هویت‌ها، همه‌ی مبارزات و تمام آن به‌شمارنیامدگان می‌شود، گشودگی به آن صداهای محذوف و مطرود که تاکنون مسکوت گشته‌اند و گوش سپردن به آن‌ها؛ و گشودگی به آینده، آینده‌ای که واقعاً آینده باشد و نه صرفاً استمرار زمان حال یا بازگشت به گذشته.

«بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی»؛ آخرین اثر هوسرل

اخبار اندیشهکتاب «بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی» آخرین اثر ادموند هوسرل از فیلسوفان آلمانی-اتریشی مهم و تأثیرگذار قرن بیستم و بنیانگذار پدیدارشناسی است که به فارسی ترجمه و روانه بازار کتاب شده است.

چگونه میان انسان‌ها انسان باشیم؟

اخبار اندیشهکتاب «لویناس، مکتب فرانکفورت و روانکاوی» عبارت است از بحثی راجع به اینکه «انسان بودن در میان انسان‌ها» چیست.

فارابی و حلِ مسئلۀ علوم اجتماعی اسلامی / معنا و مصداق «صناعت»

اخبار اندیشهشاید طرح پرسش مجدد از ماهیت علوم اسلامی، فرایند تکوینِ آن ها و نحوۀ کاربردی‌بودن و حلِ مسئلۀ آن ها در زمینۀ تاریخی - اجتماعی که در آن تکوین یافته‌اند ، بتواند پرسش از راهکارهای کاربردی‌سازی و حل مسئله این علوم در دورۀ معاصر را رنگ و رویی دیگر ببخشد.

امکان یا امتناع فلسفه مضاف در سنت فلسفه اسلامی

اخبار اندیشهسعید کریم داداشی نوشت:‌ پیشنهاد این نوشته تأکید بر فعال‌سازی ظرفیت‌های فلسفه اسلامی به عنوان راهکار اصلی، رویکردی اساسی‌تر، امن‌تر و اصیل‌تر است در مقابل تقلید از رویکرد آنگلوساکسون.

درباره پی‌یر بوردیو ساختارگرای برساخت گرا

ثمربخش ترین نقدها چه نوع نقدهایی هستند؟ / جامعه‌شناسی که تقسیم‌بندی‌های علوم انسانی را به چالش کشید

اخبار اندیشه به‌گفته ناصری‌راد: «بسیاری از سردبیران و اعضای تحریریه مجلات علمی و پژوهشی گاه با زیر پا گذاشتن اخلاق علم و پژوهش و بدون ارزیابی‌های درست و صرفاً بر اساس سفارش‌ها و فرمایش‌ها، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط با مفاهیم و نظریه‌های بوردیو را منتشر کرده‌اند که به فهم عجولانه و تا حدی نادرست از مفاهیم و نظریه‌های بوردیو دامن زده‌اند.»

سوال هانری کربن: جایگاه فرزانگی، خرد و خردمندی ایرانیان و"اسلام ایرانی" کجاست؟ / آیا می دانیم در کجای تاریخ ایستاده ایم؟

اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی نوشت: اگر می‌دانستیم و می‌فهمیدیم در کجای تاریخ، فرهنگ، جامعه و جهانی که درآن به سرمی‌بریم ایستاده‌ایم، همدلانه‌تر و صمیمانه‌تر زندگی می‌کردیم به گوش هوش سخن هم را می‌شنیدیم و اندیشه و ایمانی فروزان‌تر و دستی تواناتر در گشودن گره کارها داشتیم و با دلی دلیرتر و سینه‌ای ستبرتر در آوردگاه رویارویی با مخاطرات گام می‌نهادیم.